«Το Ελληνόπουλο»: Με αφορμή την συμπλήρωση 197 χρόνων από την σφαγή της Χίου

«Το Ελληνόπουλο» 

Τοῦρκοι διαβῆκαν. Χαλασμός, θάνατος πέρα ὡς πέρα.

῾Η Χίο, τ’ ὁλόμορφο νησί, μαύρη ἀπομένει ξέρα,

μὲ τὰ κρασιά, μὲ τὰ δεντρά

τ’ ἀρχοντονήσι, ποὺ βουνὰ καὶ σπίτια καὶ λαγκάδια

καὶ στὸ χορὸ τὶς λυγερὲς καμιὰ φορὰ τὰ βράδια

καθρέφτιζε μέσ’ στὰ νερά.

᾽Ερμιὰ παντοῦ. Μὰ κοίταξε κι ἀπάνου ἐκεῖ στὸ βράχο,

στοῦ κάστρου τὰ χαλάσματα κάποιο παιδί μονάχο

κάθεται, σκύβει θλιβερὰ

τὸ κεφαλάκι, στήριγμα καὶ σκέπη τοῦ ἀπομένει

μόνο μιὰ ν’ ἄσπρη ἀγράμπελη σὰν αὐτὸ ξεχασμένη

μέσ’ στὴν ἀφάνταστη φθορά.

-Φτωχὸ παιδί, ποὺ κάθεσαι ξυπόλυτο στὶς ράχες

γιὰ νὰ μὴν κλαῖς λυπητερά, τ’ ἤθελες τάχα νά ̓χες

γιὰ νὰ τὰ ἰδῶ τὰ θαλασσὰ

ματάκια σου ν ̓ ἀστράψουνε, νὰ ξαστερώσουν πάλι,

καὶ νὰ σηκώσῃς χαρωπὰ σὰν πρῶτα τὸ κεφάλι

μὲ τὰ μαλλάκια τὰ χρυσά;

Τί θέλεις, ἄτυχο παιδί, τί θέλεις νὰ σοῦ δόσω

γιὰ νὰ τὰ πλέξῃς ξέγνοιαστα, γιὰ νὰ τὰ καμαρώσω

ριχτὰ στοὺς ὤμους σου πλατιὰ

μαλλάκια ποὺ τοῦ ψαλλιδιοῦ δὲν τἄχει ἀγγίξει ἡ κόψη,

καί σκόρπια στὴ δροσάτη σου τριγύρω γέρνουν ὄψη

καὶ σὰν τὴν κλαίουσα τὴν ἰτιά;

Σὰν τί μποροῦσε νὰ σοῦ διώξῃ τάχα τὸ μαράζι;

Μήπως τὸ κρίνο ἀπ ̓ τὸ ̓Ιρὰν ποὺ τοῦ ματιοῦ σου μοιάζει;

Μήν ὁ καρπὸς ἀπ’ τὸ δεντρὶ

ποὺ μέσ’ στὴ μουσουλμανικὴ παράδεισο φυτρώνει,

κ’ ἕν’ ἄλογο χρόμια ἑκατὸ κι ἂν πηλαλάει, δὲ σώνει

μέσ’ ἀπ ̓ τὸν ἴσκιο του νὰ βγῇ;

Μὴ τὸ πουλὶ ποὺ κελαϊδάει στὸ δάσος νύχτα μέρα

καὶ μὲ τὴ γλύκα του περνάει καὶ ντέφι καὶ φλογέρα;

Τί θὲς κι ἀπ’ ὅλα τ’ ἀγαθὰ

τοῦτα; Πὲς! Τ’ ἄνθος, τὸν καρπό; θὲς τὸ πουλί; -Διαβάτη,

μοῦ κράζει τὸ ᾽Ελληνόπουλο μὲ τὸ γαλάζιο μάτι·

βόλια, μπαρούτη θέλω, νά!

Βίκτωρ Ουγκώ 

(μετάφραση: Κωστής Παλαμάς)

Το ιστορικό πλαίσιο της εποχής

Η έκρηξη της Επανάστασης βρήκε το πολυπληθές ελληνικό στοιχείο της Χίου να ευημερεί (117.000 έναντι 3.000 Οθωμανών Τούρκων και 100 Εβραίων). Με τον στόλο τους, το εμπορικό τους δαιμόνιο και τη διπλωματία τους, οι Χιώτες κυριαρχούσαν στη Μαύρη Θάλασσα, το Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Το γεγονός αυτό ώθησε τον Σουλτάνο να παραχωρήσει στο νησί πολλά προνόμια, που άγγιζαν το καθεστώς αυτονομίας.

Έτσι, οι κυρίαρχες τάξεις της Χίου δεν είχαν κανένα λόγο να ξεσηκωθούν κατά των Τούρκων. Το μαρτυρά και η αποτυχία του Τομπάζη τον Απρίλιο του 1821. Οι ντόπιοι πρόκριτοι είχαν και μία σοβαρή δικαιολογία να αντιδρούν στον ξεσηκωμό: η Χίος βρίσκεται σχεδόν δύο μίλια από τη Μικρασιατική ενδοχώρα, με αποτέλεσμα κάθε απόπειρα εξέγερσης να είναι καταδικασμένη σε αποτυχία.

 Στις 10 Μαρτίου 1822 ο Σάμιος Λυκούργος Λογοθέτης, με την προτροπή του Χιώτη Αντωνίου Μπουρνιά, αποβιβάστηκε στο νησί με 1.500 άνδρες και πέτυχε να συνεγείρει τους ντόπιους, κυρίως τους κατοίκους της υπαίθρου. Οι 3.000 Τούρκοι του νησιού πρόλαβαν να κλειστούν στο Κάστρο και η ολιγοήμερη πολιορκία τους δεν έφερε κάποιο σημαντικό αποτέλεσμα, καθώς οι άνδρες του Λογοθέτη ήταν ανεπαρκώς εξοπλισμένοι.

Μόλις έφθασε το μαντάτο της εξέγερσης στην Υψηλή Πύλη, ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β’ την εξέλαβε ως αχαριστία των Χίων, αλλά και ως προσωπική προσβολή, επειδή η αδελφή του καρπούταν από το νησί τον φόρο από τα μαστιχόδεντρα. Έμπλεος οργής διέταξε αμέσως να φυλακιστούν όλοι οι Χιώτες της Κωνσταντινούπολης και εξήντα από αυτούς να αποκεφαλιστούν. Στη συνέχεια έδωσε την εντολή στον αντιναύαρχο Καρά-Αλή πασά να καταπλεύσει στον νησί και να τιμωρήσει παραδειγματικά τους εξεγερθέντες.

Στις 30 Μαρτίου 1822 και μετά από έντονο κανονιοβολισμό, ο Καρα-Αλής αποβίβασε στην ακτή 7.000 άνδρες και με τη συνδρομή της τουρκικής φρουράς κατέστειλε εύκολα και σύντομα την εξέγερση, εκμεταλλευόμενος τον κακό σχεδιασμό της και τις έριδες για την αρχηγία μεταξύ Μπουρνιά και Λογοθέτη. Στη συνέχεια πυρπόλησε όλα τα περίχωρα και την πρωτεύουσα του νησιού και επιδόθηκε σε ανήκουστες σφαγές. Υπολογίζεται ότι από τους 117.000 χριστιανούς κατοίκους του νησιού, 42.000 σφαγιάστηκαν, 50.000 πιάστηκαν αιχμάλωτοι και 23.000 διέφυγαν προς τις επαναστατημένες περιοχές της Ελλάδας και τη Δυτική Ευρώπη. Οι Τούρκοι έχασαν περίπου 600 άνδρες, ενώ αναφέρθηκαν και θύματα μεταξύ των Εβραίων, που διεκπεραιώθηκαν από τη Μικρασιατική ακτή στο νησί για να πλιατσικολογήσουν και επόπτευαν το δουλεμπόριο.

Τα αιματηρά γεγονότα της Χίου προκάλεσαν αλγεινή εντύπωση στην Ευρώπη. Η κοινή γνώμη ξεσηκώθηκε και οι τάξεις των φιλελλήνων πύκνωσαν. Αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν τις φρικιαστικές σκηνές στις εφημερίδες, ζωγράφοι (Ντελακρουά) τις απεικόνισαν και ποιητές (Ουγκώ, Χέμανς, Πιέρποντ, Χιλ, Σιγκούρνεϊ) έψαλλαν τη θλιβερά καταστροφή. Πολλοί έκαναν λόγο για το ασυμβίβαστο της τουρκικής φυλής με τον ανθρωπισμό, ενώ άλλοι τόνισαν την αδυναμία συνύπαρξης Χριστιανών και Μουσουλμάνων. Η ελληνική νέμεση θα έλθει σύντομα, με την ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας του Καρα-Αλή από τον Κωνσταντίνο Κανάρη (6 – 7 Ιουνίου 1822).

Πηγή

Μάς προετοιμάζουν για Πρέσπες Νο 2

Σιγά, σιγά τους ξεφεύγουν όσα Τσίπρας – Ερντογάν συμφώνησαν κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς συνεργάτες και πρακτικογράφους πρόσφατα στην Άγκυρα.

Βαίνουμε ολοταχώς προς «Πρέσπες Νο 2», Λαγός ο πρώην ΥπΕξ Ν. Κοτζιάς μάς συμβούλεψε «να μην είμαστε μοναχοφάϊδες» ενώ απαξίωσε «α λα τούρκα» την αδιαμφισβήτητη θέση μας τού Καστελόριζου. Δεύτερος,  αλλά όχι καταϊδρωμένος, ο νυν ΥπΕξ Γ. Κατρούγκαλος  ο οποίος διαβεβαίωσε τον αγαρηνό ομόλογό του ότι για τα κοιτάσματα της  ανατολικής Μεσογείου «ασφαλώς βλέπουμε θετικά της συμμετοχή της Τουρκίας». Διερωτώμενος «ποιος μπορεί να αποκλείσει από αυτή τη περιοχή τη Τουρκία, η οποία έχει τόσα χλμ ακτή στη Μεσόγειο;»

Και το αποκορύφωμα της αφέλειας τού αρχηγού της ελληνικής διπλωματίας η επιθυμία του: «ο Τσαβούσογλου να τον προσφωνεί «καρντάς»(αδελφό) και όχι «γκιαούρ»(άπιστο). Άπιστος ούτως ή άλλως όπως ο πρωθυπουργός του είναι, γκιαούρης δεν είναι.

Ουδείς στην Ελλάδα ισχυρίστηκε ποτέ ότι η Τουρκία δεν έχει υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ με βάση τις ακτές της στο Αιγαίο και την Ανατ. Μεσόγειο, η οποία κατά το δ.δ. της θάλασσας οριοθετείται με βάση την αρχή της μέσης γραμμής. Τυχόν διαφορά επιλύεται με προσφυγή στη Χάγη, της οποίας η Τουρκία αρνείται την δικαιοδοσία, όπως και την ισχύ του δ.δ. της θάλασσας.

Οι νεοοθωμανοί πρέπει να το χωνέψουν ότι τα νησιά, φυσικά και το Καστελόριζο έχουν ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Αλλά πρωτίστως πρέπει να το χωνέψουν οι ημέτεροι ιθύνοντες  οι οποίοι ανοήτως πελαγοδρομούν και παραδίδουν εις πρώτην ζήτηση τα πάντα, ζητούμενα και μη (εκτενέστερα, Σ. Λυγερός, Stpress.gr, 22/3/19).

Η εθνική μας τραγωδία ωστόσο δεν είναι μόνον ότι δεν έχουμε κυβέρνηση με «αρσενικά γεννητικά όργανα», αλλά δεν έχουμε επίσης αντιπολίτευση, εν αναμονή δηλαδή κυβέρνηση με τέτοια προσόντα.

Αλήθεια όταν το αποφώλειον τέρας των Πρεσπών, ο κ. Μητσοτάκης που δεν το ψήφισε (ευτυχώς) μάς λέει ότι «θα το σεβασθεί» (δυστυχώς!), άρα δεν θα κάνει τίποτε για να το ανατρέψει, Επειδή το «σέβεται», το αυτό θα πράξει αύριο το πρωί, αν στο μεταξύ προλάβει ο κ. Τσίπρας να υπογράψει «συνεκμετάλλευση» στο Αιγαίο. Θα «σεβασθεί» και το νέο «διπλωματικό αριστούργημα» Τσίπρα…

Οι κυβερνητικοί πέρασαν εφιαλτικές στιγμές όπου εμφανίστηκαν, όσοι το τόλμησαν, ανήμερα της Εθνικής μας Επετείου. Ο λαός απ’ άκρου εις άκρον της ελληνίδος γης ξέσπασε σε μεγαλειώδεις ιαχές για την ελευθερία, κοντράρισε τη συνθηκολόγηση των Πρεσπών, και το απαγορευμένο «Μακεδονία ξακουστή» ακούστηκε παντού όσο ποτέ άλλοτε. Ο πρωθυπουργός δεν άντεχε τον «συρφετό», τον «όχλο» της πρωτεύουσας και επέλεξε την ερημιά του Αγαθονησίου. Αλλά εκεί τον περίμεναν τα F4 τού γείτονα και τα «χρειάστηκε». Έκανε πάντως, για πρώτη φορά, μια εθνικά ευπρεπή δήλωση: ««Πρέπει να ξέρουν ότι οι ανόητες αυτές ενέργειες δεν έχουν κανένα νόημα. Χαλάνε κηροζίνη και βενζίνη τζάμπα. Πρώτον γιατί εμείς είμαστε εκεί για να υπερασπιστούμε την εδαφική μας ακεραιότητα. Δεύτερον, γιατί ο Έλληνας πρωθυπουργός θα βρεθεί και στο πιο απομονωμένο νησί της χώρας μας, στην πιο απομονωμένη και ακριτική γωνιά, ακόμα και αν χρειαστεί να φτάσει κολυμπώντας»!

Ενδεικτικό τού αγωνιστικού κλίματος τα πρωτοσέλιδα του τύπου: « Σείσθηκε  όλη η χώρα – Ξέσπασμα εθνικής υπερηφάνειας, απάντηση στον ΣΥΡΙΖΑ» – «Υπό διωγμόν υπουργοί, βουλευτές και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ – Εκρηκτικό κλίμα στη Βόρεια Ελλάδα, Περιπέτειες Βαρεμένου στην Αυστραλία – Προληπτικές προσαγωγές στην Αθήνα – «Θωρακισμένη» παρέλαση στο Σύνταγμα και το ξέσπασμα τού Λαού που τραγούδησε σ’ όλη τη χώρα το «Μακεδονία ξακουστή» κλπ.,κλπ.

Όπως επεσήμανε ο ΣΤΑΘΗΣ «ορισμένοι ελαφρόμυαλοι πιστεύουν ότι το τετελεσμένο της Συμφωνίας θα επιφέρει το τετέλεσται της υπόθεσης, ότι θα χαμηλώσουν οι τόνοι, ότι σιγά – σιγά η αγωνία πολλών Ελλήνων θα περάσει στη λήθη. Καλά κρασιά Κίνας. Ο ΣΥΡΙΖΑ δημιούργησε για τον ίδιο μια Νέμεσιν που τον σαρώνει στη Βόρεια Ελλάδα (και που αν δεν τον σαρώνει και στη Νότια, θα πρόκειται για ένα ιστορικό παράδοξο) – ή για ένα σύμπτωμα της εποχής μας που θα μπορούσε να συνοψισθεί σε μια φράση: «άσε είναι μακριά η φωτιά, καίει το άλλο χωριό, πιάσε μια μπύρα».

Καθώς περνάει ο καιρός, ο καρδιακός «φίλος» της Ελλάδος Σόϊμπλε παραδέχεται ανομολόγητες αλήθειες όπως αυτή που του ξέφυγε προχθές στους Financial Times: «Το σχέδιο του Βερολίνου, [για την εξαθλίωση του ελληνικού λαού] δόθηκε προς υλοποίηση στην κυβέρνηση ΓΑΠ». Αυτό παρότι ο ίδιος του ήθελε δεκαετές Grexit.

Η τραγωδία της σύγχρονης Ευρώπης ξεκινά από τα γεννοφάσκια της. Την περιγράφει ο Philippe de Villiers στο προσφάτως εκδοθέν αποκαλυπτικότατο βιβλίο του «Τράβηξα το νήμα του ψεύδους και όλα ακολούθησαν», το οποίο προκάλεσε σάλο στη Γαλλία τού Μακρόν και των Κίτρινων Γιλέκων.

«Από τους τρεις πατέρες της ΕΕ, οι δύο Μονέ και Σουμάν (υπουργός τού Πεταίν), ήταν Γάλλοι ενσυνείδητοι απάτριδες, στην υπηρεσία – έμμισθοι – των Αμερικανών ενώ ο τρίτος (Χαλστάϊν), Γερμανός, αρχιτέκτονας της ιδέας επί Χίτλερ, αιχμάλωτος των Αμερικανών, και πρώτος επίτροπος της ΕΕ, λόγω… εμπειρίας. Έτσι εξηγείται το αντιχριστιανικό της πνεύμα, ο θερμός φιλοτουρκισμός και ο αντιρωσισμός της, επικαιροποίηση του αντισοβιετισμού και τού φιλοτουρκισμού τού Χίτλερ… Και η τραγική επίσης διαπίστωση είναι από τη συμπλήρωση  μιας δεκαετίας  από  της ήττα της, η  Γερμανία  ανέλαβε  τον  πρώτο  λόγο  στο  ευρωπαϊκό γίγνεσθαι…Οι ΗΠΑ ήθελαν  μια  δευτερεύουσα αγορά  να  διαθέτουν  την  πλεονάζουσα  παραγωγή  τους και μια απλή «εκτελεστική επιτροπή» σε ένα υπερατλαντικό μπλοκ, όπου τα ευρωπαϊκά έθνη θα συνενώνονταν υπό μια  παγκόσμια διακυβέρνηση»

https://www.leparisien.fr/politique/europe-le-j-accuse-de-philippe-de-villiers-11-03-2019-8029092.php 

μτφρ Ε.Νιάνιος

Πηγή

Αφιέρωμα στον Παύλο Μελά

29 Μαρτίου 1870 – Γεννήθηκε ο Παύλος Μελάς – Πώς κατεγράφη η θυσία του από τους Έλληνες 

Με αφορμή την γέννηση του Παύλου Μελά σαν σήμερα 29 Μαρτίου, ανασύρουμε από παλαιά έντυπα ορισμένα κείμενα για το πρόσωπό του.

Ο Παπα-Σταύρος ήταν εφημέριος στο Πισοδέρι. Μετά από τρομακτικές απειλές εναντίον του θανατώθηκε από Βούλγαρους Κομιτατζήδες. 

Τον Σεπτέμβριο του 1903 είχε στείλει μία επιστολή στον Παύλο Μελά, ο οποίος βρισκόταν ακόμα στην Αθήνα. Την επιστολή, καθώς και λίγα λόγια για τον ήρωα παπα-Σταύρο, βρήκαμε στο Μακεδονικόν Ημερολόγιον του 1908

Ομιλία του Παύλου σε συνάθροιση προχούντων στο χωριό μεταξύ Καστοριάς και Πρεσπών, στις 16 Μαρτίου 1904.

Ακολουθούν έξι επιστολές του Παύλου Μελά στην γυναίκα του.

Κείμενο περί του Παύλου Μελά αγνώστου με το αρχικό Ν. και ποίημα «Εις τον Παύλον Μελάν» του Ζαχαρία Παπαντωνίου

Αποσπάσματα επιστολών του Παύλου Μελά, στο Μακεδονικόν Ημερολόγιον του 1909.

Το σπίτι στα Στάτιστα (νυν Μελά) όπου δολοφονήθηκε ο Παύλος Μελάς

Ύμνος στον Παύλο Μελά, στο Μακεδονικόν Ημερολόγιον του 1910.

Επιστολή του Παύλου Μελά στην σύζυγό του

Αναφορά στον Παύλο Μελά σε ποίημα στο Μακεδονικόν Ημερολόγιον του 1911.

Πολυσέλιδο αφιέρωμα στον Παύλο Μελά, στο Μακεδονικόν Ημερολόγιον 1911

Παρουσίαση του βιβλίου του Γ. Καραμπελιά «1821 Η παλιγγενεσία»

Γ. Καραμπελιάς «1821 Η παλιγγενεσία»

Ο ρόλος των Βορειοηπειρωτών στην Επανάσταση του 1821

Ο ρόλος των Βορειοηπειρωτών στην Επανάσταση του 1821

Οι Βορειοηπειρώτες στον πανελλήνιο ξεσηκωμό του ’21 δεν έμειναν αμέτοχοι. Αρκετοί ήταν αυτοί από τις περιοχές της Χειμάρας, του Αργυροκάστρου, της Μοσχόπολης, της Πρεμετής, που είχαν μυηθεί στα σχέδια της Φιλικής Εταιρείας.

Αναφέρουμε μερικά ονόματα φιλικών, όπως τα κατέγραψαν στα βιβλία τους οι: Α. Παπακώστας και Ν. Πατσέλης: Ο Μιχαήλ Λαζάρου Στέλιος, ο Ελευθεριάδης Βενιαμίν από τη Σέλτση Αργυροκάστρου, ο Επίσκοπος Ευρίπου Γρηγόριος ο Αργυροκαστρίτης (ο κυριότερος εμπνευστής της εξέγερσης της Εύβοιας), οι Στέφανος και Αδάμ. Δούκας από την Πρεμετή, ο Δρύσης, ο Γούλας και ο Κανούσης από το Λεσκοβίκι και πολλοί άλλοι. Τολμηροί μαχητές ξεκίνησαν από τις προφυλακές του έθνους και κατέβηκαν στην επαναστατημένη Ελλάδα.

Στη Ρούμελη συμμετείχαν Σουλιώτες και Βορειοηπειρώτες. Ο Χειμαριώτης Σπυρομήλιος με τα αδέρφια του Ζάχο, Νικόλαο και Ιωάννη και εθελοντικό σώμα Χειμαριωτών, έλαβαν μέρος στην άμυνα του Μεσολογγίου και στην κατάληψη της ακρόπολης των Αθηνών. Η οικογένεια των Σπυρομηλαίων πρόσφερε πολλά στην Επανάσταση του ’21. Ο Σπυρομήλιος, επιστρέφοντας από τη Σικελία όπου ζούσε, οργάνωσε στρατιωτικό σώμα από 200 Χειμαριώτες και τον Αύγουστο του 1824 έφτασε στην Ακαρνανία και παρουσιάστηκε στον Μαυροκορδάτο. Εντυπωσίασε με την εμφάνισή του, την σεμνότητα και αξιοπρέπεια.

Θα γράψει ο Κ. Μπίρης (Αρβανίτες, Αθήναι 1960, σ. 301): «Ήταν γενναίος και ανιδιοτελής και κάθε φιλέλλην που τον γνώριζε δεν μπορούσε να μη φωνάξει: Θα ήταν ευτυχής η Ελλάς, αν είχε περισσότερους άνδρας σαν αυτόν». Ήταν παρών και κατά την δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου. Ο αδελφός του Νικόλαος σκοτώθηκε κατά την Έξοδο του Μεσολογγίου (10 Απριλίου 1826), ενώ ο Ζάχος σώθηκε και υπηρέτησε ως στρατιωτικός ακόλουθος στην απελευθερωμένη Ελλάδα.

Λίγο αργότερα τον Σπυρομήλιο τον βρίσκουμε στη Ρούμελη με τον Καραϊσκάκη. Μετά τον θάνατο του Καραϊσκάκη, έλαβε μέρος στη μάχη της Πέτρας, κάτω από τις διαταγές του Δημ. Υψηλάντη. Μετά την απελευθέρωση έγινε διοικητής της Σχολής των Ευελπίδων και αργότερα υπουργός των Στρατιωτικών.

Το Χόρμοβο, κοντά στο Τεπελένι, που ξεκληρίστηκε από τον Αλή Πασά, πρόσφερε πολλά. Ο Λ. Κουτσονίκας (Γενική Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, 1863) γράφει για τη συμβολή των Χορμοβιτών στον αγώνα της ανεξαρτησίας: «Εις την Ελληνικήν Επανάστασιν συνετέλεσαν ουκ ολίγον οι Χορμοβίται. Το τμήμα της Ρίζης είναι επίσημον δια τους μαχίμους αυτής άνδρας, συντελέσαντας ουκ ολίγον εν τη επαναστάσει της Ελλάδος». Γνωστός για τη δράση του είναι ο Χορμοβίτης Κων. Λαγουμιτζής ή Νταλαρόπουλος. Την καταγωγή του διεκδικούν η Χειμάρα και η Λέκλη, χωριό του Αργυροκάστρου. Περισσότερο γνωστός είναι με το παρωνύμιο «Λαγουμιτζής», από την ικανότητα που είχε να ανοίγει «λαγούμια», υπόνομους. Βοήθησε στην άλωση της Ακρόπολης των Αθηνών και το Μεσολόγγι με τους υπόνομους που κατασκεύαζε. Γράφει σχετικιά ο συμπολεμιστής του Μακρυγιάννης στα απομνημονεύματά του: «Όταν κολλήσαμεν εις το Κάστρο, βαστούσαμεν και τον μαχαλάν της Πλάκας ως την αρβανίτικη πόρτα. Από κάτου το κάστρο εις τα σπίτια ήταν μία εκκλησία και της έδεσε λαγούμι ο αθάνατος περίφημος Κώστας Λαγουμιτζής, γενναίος και τίμιος πατριώτης, και με την τέχνη του και με το ντουφέκι του ως λιοντάρι πολέμαγε δια την πατρίδα. Εις το Μεσολόγγι και παντού αυτός ο γενναίος άνδρας θάματα έχει κάμει. Πατρίδα, του χρωστάς πολύ αυτηνού του αγωνιστή». Ο Κ. Λαγουμιτζής πέθανε το 1851 φτωχός και λησμονημένος.

Στον απελευθερωτικό αγώνα έλαβε μέρος και ο εθνικός ευεργέτης Ευάγγελος Ζάππας. Πολέμησε στο Σούλι, στην Άρτα, στο Φανάρι και στην Κόρινθο.

Η Περιφέρεια Δελβίνου αντιπροσωπεύεται από τον Σταύρο Κόντο. Ο καπετάν Σταύρος, όπως ήταν γνωστός, με τη λήξη του αγώνα, εγκαταστάθηκε στην Άμφισσα και παντρεύτηκε την Παναγιώτα Κοντοδήμου. Γιος τους ήταν ο αξιόλογος φιλόλογος και γραμματικός Κωνσταντίνος Κόντος.

Στην Επανάσταση της Εύβοιας συμμετείχαν μόνο Βορειοηπειρώτες, οι οποίοι προσκλήθηκαν από τον Μητροπολίτη Ευρίπου Γρηγόριο τον Αργυροκαστρίτη. Για τη δράση του γράφουν οι: Ε. Κουρίλας («Γρηγόριος Αργυροκαστρίτης», εν Αθήν. 1935) και ο Φ. Μιχαλόπουλος («Γρηγόριος ο Αργυροκαστρίτης και η Επανάσταση της Ευβοίας», Αρχείον Ευοϊκών μελετών, τ.Γ’, 1954, εν Αθ. 1955). Και οι δύο αναφέρονται στη ζωή και το έργο του Αργυροκαστρινού κληρικού και τη μύησή του στη Φιλική Εταιρεία.

Ο Γρηγόριος γνώριζε το μάχιμο των συμπατριωτών του και κάλεσε Αργυροκαστρίτες, Χορμοβίτες και Χειμαραίους, οι οποίοι έλαβαν μέρος σε όλες τις μάχες και παρέμειναν τελευταία στη μάχη των Αδριλιών, στην οποία και κρίθηκε η Ευβοϊκή Επανάσταση (23 Ιουλίου 1823). Στη μάχη των Ανδριλιών για την οποία γράφει και ο ιστορικός Κουτσονίκας στην ιστορία του (σελ. 74) έλαβαν μέρος οι Ηπειρώτες Σταύρος Βασιλείου με τον αδερφό του Κώστα και τον γενναίον Αργυροκαστρίτη Λιάκον με τριακόσια παλικάρια. Ο Λιάκος περικυκλώθηκε από τους εχθρούς «και ηρωικώτατα μαχόμενος, ως άλλος Λεωνίδας, εφονεύθη μεθ’ όλων των συντρόφων του, μεγίστην φθοράν προξενήσας εις τους εχθρούς».

Ο σεπτός ιεράρχης Γρηγόριος συνελήφθη και κλείστηκε στις σκοτεινές φυλακές της Χαλκίδας, όπου και υπέστη φοβερά βασανιστήρια. Κατόρθωσε, όμως, να δραπετεύσει και τον συναντούμε αργότερα στην Κέρκυρα ασχολούμενο με τη μετάφραση της Καινής Διαθήκης στην αλβανική γλώσσα.

Σημαντικός, επίσης, ήταν ο αριθμός των Βορειοηπειρωτών, που κατάγονταν από τις Επαρχίες Κορυτσάς και Μοσχόπολης. Η Μοσχόπολη, πνευματικό κέντρο του Ελληνικού Βορρά, χάρη στην ξακουστή Ακαδημία της, καλλιέργησε την εθνική ιδέα και διατήρησε την ορθοδοξία στις γύρω περιοχές. Στον ιερό αγώνα του ’21 οι Μοσχοπολίτες συμμετείχαν με χρήμα και αίμα. Δυστυχώς, δεν είναι γνωστά όλα τα ονόματα των Βορειοηπειρωτών αγωνιστών του ’21. Ιστορικές πληροφορίες ανεβάζουν τον αριθμό των οπλαρχηγών σε 22 και τον συνολικό αριθμό των πολεμιστών σε 4.500 άντρες.

Αρκετά σημαντική ήταν η συμβολή των Βορειοηπειρωτών και από οικονομικής πλευράς. Κυρίως οι Μοσχοβίτες και οι Κορυτσαίοι διέθεσαν και τις περιουσίες τους για τις ανάγκες του αγώνα και την εξαγορά και απελευθέρωση αιχμαλώτων και ομήρων της Ρούμελης και του Μωριά. Γι’ αυτό το λόγο ξεσηκώθηκαν οι άτακτοι Τουρκαλβανοί της περιοχής (λιποτάκτες του τουρκικού στρατού, δραπέτες των φυλακών, ληστές και φυγόδικοι) και γεμάτοι μίσος και οργή, λεηλατούσαν για αρκετό διάστημα την Κορυτσά και την περιοχή της. Ο ελληνικός χριστιανικός πληθυσμός αυτή την εποχή έπαθε μεγάλη συμφορά.

Ο Ιωακείμ Μαρτιανός (Η Μοσχόπολις, εν Θεσ/νίκη 1957) γράφει: «Επέπιπτον αναφανδόν κατά χωρίων και κωμών αδυνάτων, ελεηλάτουν τους από πολλού περιτρόμους ενοίκους, στόχον κυρίως έχοντες τους ευκαταστάτους, απεγύμνουν αυτούς, αφήρπαζον ουχί σπανίως τους υιούς επί λύτροις και διέπραττον πλείστα όσα τοιαύτα αναλόγως της καταστάσεως των αιχμαλωτιζομένων και ιδίως της ιδίας αυτών ακολάστου φιλαργυρίας».

Δυστυχώς, παρόλες τις αναρίθμητες στρατιωτικές υπηρεσίες, την οικονομική και πνευματική συμβολή, η Ήπειρος και το Βόρειο κομμάτι της και μετά την απελευθέρωση της Παλαιάς Ελλάδος και την ίδρυση ανεξάρτητου Ελληνικού Βασιλείου, δεν ευτύχησαν να συμπεριληφθούν στα όρια της ελεύθερης πατρίδας. Το «ποθούμενο» του Πατροκοσμά θα’ρθει πολύ αργότερα, στη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων.

ΝΙΚΟΣ Θ. ΥΦΑΝΤΗΣ  

Πηγή:Himara.gr 

Η αγιασμένη επανάσταση.

Πλησιάζοντας την 25η Μαρτίου...

Η ελληνική Επανάσταση είναι η πιο πνευματική επανάσταση που έγινε στον κόσμο. Είναι αγιασμένη.

Η επανάσταση γίνεται τις περισσότερες φορές από κάποιες υλικές αιτίες, που είναι η σκλαβιά, η στέρηση, η κακοπέραση, τα βασανιστήρια, η περιφρόνηση. Η λευτεριά είναι η θεότητα που λατρεύει ο επαναστάτης, και για αυτή χύνει το αίμα του. Μα τη λευτεριά, πολλές φορές, σαν την αποχτήσει ο επαναστάτης, δεν την μεταχειρίζεται για πνευματικούς σκοπούς, αλλά για να χαρεί την υλική ζωή μονάχα. Κοντά στην υλική ζωή έρχεται και η πνευματική, μα τις περισσότερες φορές ως πνευματική ζωή θεωρούν οι άνθρωποι κάποιες απολαύσεις που είναι και αυτές υλικές, και ας φαίνονται σαν πνευματικές. Ένας επαναστάτης της Γαλλικής Επανάστασης, για παράδειγμα, θεωρούσε ως πνευματικά, πράγματα που, στην πραγματικότητα δεν ήταν πνευματικά. Αυτός ήθελε να αποχτήσει τη λευτεριά, για να κάνει αυτά που νόμιζε πως είναι σωστά και δίκαια για τη ζωή των ανθρώπων σε τούτον τον κόσμο μονάχα, δηλαδή για την υλική ζωή τους, μην πιστεύοντας πως υπάρχει τίποτα άλλο για να επιδιώξει ο άνθρωπος. Για αυτό λέγω πως, για τις περισσότερες επαναστάσεις, οι αιτίες που τις κάνανε να ξεσπάσουν σταθήκανε υλικές, και η ελευθερία που επιδιώξαμε ήτανε προορισμένη να ικανοποιήσει μονάχα υλικές ανάγκες.

Η ελληνική όμως Επανάσταση είχε μεν για αιτία και τις υλικές στερήσεις και την κακοπάθηση του κορμιού, όπως η κάθε επανάσταση, αλλά πάνω από αυτές τις αιτίες, είχε και κάποιες που είναι καθαρά πνευματικές. Και πνευματικό, κατά τη γνώμη μου, αληθινά πνευματικό, είναι ό,τι έχει σχέση με το πνευματικό μέρος του ανθρώπου, με την ψυχή του, δηλαδή με τη θρησκεία.

Η σκλαβιά που έσπρωξε τους Έλληνες να ξεσηκωθούν καταπάνω στον Τούρκο δεν ήταν μονάχα η στέρηση και η κακοπάθηση του κόσμου, αλλά, πάνω από όλα, το ότι ο τύραννος ήθελε να χαλάσει την πίστη τους για να γίνουν μωχαμετάνοι. Για τούτο πίστη και πατρίδα είχαν γίνει ένα και το ίδιο πράγμα, και η λευτεριά που ποθούσαν δεν ήταν μονάχα η λευτεριά που ποθούν όλοι οι επαναστάτες, αλλά η λευτεριά να φυλάξουν την αγιασμένη πίστη τους, που με αυτήν ελπίζανε να σώσουν την ψυχή τους. Για αυτούς, κοντά στο κορμί, που έχει τόσες ανάγκες και που με τόσα βάσανα γίνεται η συντήρησή του, υπήρχε και η ψυχή, που είπε ο Χριστός πως αξίζει περισσότερο το ρούχο από αυτό.

Εκείνες οι απλές ψυχές, που ζούσαν στα βουνά και στα ρημοτόπια, ήταν διδαγμένες από τους πατεράδες τους στην πίστη του Χριστού, και γνωρίζανε, παρόλο που ήταν αγράμματες, κάποια από τα λόγια του, όπως είναι τούτα: «Τι θα ωφελήσει άραγε τον άνθρωπο, αν κερδίσει τον κόσμο όλο, και ζημειωθεί την ψυχή του;». Ή: «Τι θα δώσει άνθρωπος για πληρωμή της ψυχής του;» , «Η ψυχή είναι πιο πολύτιμη από τη θροφή, όπως το κορμί από το φόρεμα!», κ.ά.

Για τούτο, κατά τα χρόνια της σκλαβιάς, χιλιάδες παλληκάρια σφάχτηκαν και κρεμάστηκαν για την πίστη τους, αψηφώντας τη νεότητά τους, και μη δίνοντας σημασία στο κορμί τους σε τούτη την πρόσκαιρη ζωή. Στράτευμα ολάκερο είναι οι άγιοι νεομάρτυρες, που δε θανατώθηκαν για τα υλικά αγαθά τούτης της ζωής, αλλά για την πολύτιμη ψυχή τους, που γνωρίζανε πως δε θα πεθάνει μαζί με το κορμί, αλλά θα ζήσει αιώνια. Ακούγανε και πιστεύανε ατράνταχτα τα λόγια του Χριστού που είπε: «Μη φοβηθείτε εκείνον που σκοτώνει σώμα, και που δεν μπορεί να κάνει τίποτα παραπάνω. Αλλά να φοβηθείτε εκείνον που μπορεί να θανατώσει και το σώμα και την ψυχή».

Η ελευθερία, που για αυτή θυσιάζονταν, δεν ήταν κάποια ακαθόριστη θεότητα, αλλά ήταν ο ίδιος ο Χριστός, που για αυτόν είπε ο Απόστολος Παύλος: «Όπου το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί είναι και η ελευθερία». Και αλλού λέγει: «Σταθείτε στερεά στην ελευθερία που σας χάρισε ο Χριστός, σταθείτε και μην πέσετε πάλι στο ζυγό της δουλείας. Γιατί για την ελευθερία σας κάλεσε. Αλλά την ελευθερία μην την παίρνετε μονάχα σαν αφορμή για τη σάρκα σας».

Για τούτο είναι αγιασμένη η ελληνική Επανάσταση και αγιασμένοι οι πολεμιστές της, όπως ήταν αγιασμένοι όσοι πολέμησαν μαζί με τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, πριν από τριακόσια εξηνταοχτώ χρόνια, κατά το πάρσιμο της Πόλης, καταπάνω στον ίδιο οχτρό της πίστης τους.

Άκουσε με τι λόγια μιλούσε εκείνος ο αγιασμένος βασιλιάς στους στρατιώτες του, σαν να ‘λεγε κανένα τροπάρι: «Ελθών ουν, αδελφοί, ο δυσεβής αυτός αμηράς και εχθρός της αγίας ημών πίστεως, ημάς απέκλεισε, και καθ’ εκάστην το αχανές αυτού στόμα χάσκων, πως εύρη καιρόν επιτήδειον ίνα καταπίη ημάς και την πόλιν ταύτην, ην ανήγειρεν ο τρισμακάριστος και μέγας βασιλεύς Κωνσταντίνος εκείνος, και τη πανάγνω τε υπεράγνω δεσποίνη ημών Θεοτόκω και αειπαρθένω Μαρία αφιέρωσε και εχαρίσατο, του κυρίαν είναι βοηθόν και σκέπην τη ημετέρα πατρίδι και καταφύγιον των χριστιανών, ελπίδα και χαράν πάντων των Ελλήνων, το καύχημα πάσι τοις τοις ούσιν υπό την του ηλίου ανατολήν». Και στο τέλος είπε: «Ελπίζω Θεώ λυτρωθείημεν ημείς της ενεστώσης αυτού δικαίας απειλής, δεύτερον δε και ο στέφανος ο αδαμάντινος εν ουρανοίς εναπόκειται ημίν, και μνήμη αιώνιος και αξία εν τω κόσμω έσεται».

Στην επανάσταση του Εικοσιένα, όπως και στην πολιορκία της Πόλης, μαζί με τους λαϊκούς πολεμούσαν πλήθος ρασοφορεμένοι, καλόγεροι, παπάδες και δεσπότες, και τραβούσαν μπροστά με το σταυρό στο χέρι, και από πίσω τους χύμιζε κλαίγοντας ο λαός, και έψελνε:

Για της πατρίδος την ελευθερίαν,

για του Χριστού την πίστιν την αγίαν,

για αυτά τα δύο πολεμώ,

με αυτά να ζήσω επιθυμώ.

Κι αν δεν τα αποκτήσω,

τι με ωφελεί να ζήσω;

Στην Πόλη κρεμάστηκε ο Πατριάρχης Γρηγόριος, ανοίγοντας πρώτος το μαρτυρολόγιο της Επανάστασης. Ο Θανάσης Διάκος πολέμησε σαν νέος Λεωνίδας, και σουβλίστηκε για την πίστη του. Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ο Ησαΐας Σαλώνων, ο Ρώγων Ιωσήφ, ο Παπαφλέσσας, ο Θύμιος Βλαχάβας, και άλλοι πολλοί δεσποτάδες.

Στην Τριπολιτσά κλειστήκανε στη φυλακή κατά την Επανάσταση οι δεσποτάδες του Μοριά και οι περισσότεροι πέθαναν με αβάσταχτα μαρτύρια. Το ίδιο και στην Πόλη, φυλακωθήκανε και κρεμαστήκανε πολλοί δεσποτάδες.

Παρακάτω βάζω λίγα λόγια από το ημερολόγιο του αντιναύαρχου Γεωργίου Σαχτούρη:

«Παρασκευή, 25 Δεκεμβρίου. Εορτή των Γενεθλίων του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. Αραγμένοι εις Ντάρδιζα με ήσυχον αέρα της τραμουντάνας, πλην με χιόνια. Αυτήν την ημέραν, δια το χαρμόσυνον της ημέρας». Ο ναύαρχος Κουντουριώτης έκανε την προσευχή του, σαν τους παλιούς, να τον βοηθήσει η Παναγία στη ναυμαχία της «Έλλης», κι όπου αλλού τον καλούσε το χρέος του. Το ίδιο κάνανε και κάνουνε όλοι οι Έλληνες στον πόλεμο.

Κατά την καταστροφή της Μικράς Ασίας, πρώτοι οι άνθρωποι της θρησκείας πληρώσανε με τη ζωή τους το καινούργιο χαράτσι στον οχτρό της πίστης μας. Ο μητροπολίτης της Σμύρνης Χρυσόστομος κρεμάστηκε, ο δεσπότης των Κυδωνιών Γρηγόριος θάφτηκε ζωντανός, ο Μοσχοσίων Αμβρόσιος θανατώθηκε άσπλαχνα, κι όλοι οι παπάδες κι οι καλόγεροι περάσανε από το σπαθί.

Οι Γερμανοί και οι Ιταλοί θανατώσανε κι αυτοί τους ρασοφορεμένους των χωριών, για να μην απομείνουνε παραπίσω από τους άλλους θεομάχους.

Ναι! Πίστη και πατρίδα είναι για μας ένα πράγμα. Κι όποιος πολεμά το ένα, πολεμά και το άλλο, κι ας μην ξεγελιέται. Η μάνα μας η πνευματική είναι η ορθόδοξη Εκκλησία μας, που ποτίστηκε με πολύ κι αγιασμένο αίμα. Κανένας λαός δεν έχυσε και δε χύνει ως τα σήμερα το αίμα του για την πίστη, όσο ο δικός μας. Η ορθόδοξη πίστη είναι ο θησαυρός ο κρυμμένος κι ο πολύτιμος μαργαρίτης που λέγει ο Χριστός.

(Από το βιβλίο του Φ.Κόντογλου "Η Πονεμένη Ρωμιοσύνη")

Γρηγόρης Αυξεντίου 3/3/1957

 Γρηγόρης Αυξεντίου

"Ζήδρο μου, καπετάνιο μου...". Ήταν τραγούδι για τον "Καπετάν Ζήδρο", το αγωνιστικό ψευδώνυμο του Υπαρχηγού της ΕΟΚΑ και Έφεδρου Αξιωματικού του Ελληνικού Στρατού, Γρηγόρη Αυξεντίου, που έπεσε σαν σήμερα για την Ένωση, πολεμώντας με χιλιάδες Άγγλους.

Από το χρονικό της θυσίας του έχω κρατήσει ένα μικρό περιστατικό, το οποίο αφηγούμουν στους Αλεξιπτωτιστές του Τ/ΠΕΝ της 2ας ΜΑΛ, ως παράδειγμα Ηγεσίας.

Ο Αυξεντίου διέταξε τους συντρόφους του να παραδοθούν αλλά αυτός έμεινε μέσα στο λαγούμι για να θυσιαστεί. Αφού σκότωσε όποιον αποπειράθηκε να παραβιάσει το "κάστρο" του, οι κοκκινόκωλοι αποφάσισαν να ανατινάξουν το κρησφύγετο. Μην τολμώντας πια κανένας από τους πάνω από 3.000 (!) Άγγλους να πλησιάσει στην είσοδο της στενής σπηλιάς, σπρώχνουν τον αιχμάλωτο αντάρτη Ματρόζο (Αυγουστής Ευσταθίου) να μπει στην σπηλιά για να δει αν ζει ο Αυξεντίου.

Ο Ματρόζος, βλέπει τον Αρχηγό του ζωντανό, μπαίνει στο κρησφύγετο, αρπάζει ένα αυτόματο Στεν και φωνάζει στους Άγγλους "come on, we are two now"! 

Ο Ματρόζος ήταν αδύνατος και μικροκαμωμένος, μισκής στην κυπριακή διάλεκτο κι έτσι τον φώναζε ο Αυξεντίου.

Οι δυο τους συνεχίζουν να εξευτελίζουν κάθε απόπειρα των Άγγλων, που έχουν συνεχείς απώλειες και λυσσάνε για την δειλία τους που έδωσε άλλο ένα ένοπλο χέρι στον Αυξεντίου.

Ο Αυξεντίου αποφασίζει να κάνουν ηρωϊκή έξοδο, ρίχνοντας καπνογόνα και να προσπαθήσουν να σπάσουν τον κλοιό και να χαθούν στο βουνό, που το ήξερε σαν την παλάμη του.

Ρίχνει τα καπνογόνα αλλά το αυτόματο του Ματρόζου έπαθε εμπλοκή και στα λίγα αυτά κρίσιμα δευτερόλεπτα που έπρεπε να ρίξει ριπές στους Άγγλους ο καπνός διαλύεται, και οι Άγγλοι ξαναπιάνουν τον Ματρόζο.

ΟΙ Άγγλοι αποφασίζουν να κάψουν τον Αυξεντίου και ρίχνουν μεγάλες ποσότητες βενζίνης βάζοντας φωτιά. Περιδεείς, σπρώχνουν τον Ματρόζο να δει το αποτέλεσμα της ανανδρίας τους.

Ο Ματρόζος, που λάτρευε τον Αυξεντίου, βλέπει στο βάθος της σπηλιάς τον Αρχηγό του τραυματισμένο να καίγεται ζωντανός, έχουν δε αρχίσει και πυροδοτούνται από την φωτιά και ΄τα πυρομαχικά που είχε πάνω του, δημιουργώντας του κι άλλα τραύματα.

Ο Ματρόζος, στην είσοδο της σπηλιάς, ζωντανός, βλέποντας τον φλεγόμενο Αυξεντίου, του φωνάζει με απόγνωση "Μάστρε μου, μάστρε μου (αρχηγέ μου)" κι ο Αυξεντίου, ετοιμοθάνατος, με τις φλόγες ήδη να τον κατατρώνε του απάντησε:
"Μην φοβάσαι ρε μισκή, μην φοβάσαι"....

Πηγή Failos Kranidiotis